Kwamamaza
KM
Kinyamateka Aheruka

Umuhanzi Nyiranyamibwa Suzana yitabye Imana ku myaka 83, asize umurage ukomeye mu muziki nyarwanda

Umuhanzi w’Umunyarwandakazi Nyiranyamibwa Suzana, wamamaye mu ndirimbo zigaruka ku rukundo rw’igihugu, urugamba rwo kubohora u Rwanda n’izo gufasha abantu mu kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yitabye Imana ku wa Gatanu, tariki ya 16 Ukwakira 2026, afite imyaka 83.

Umuhanzi Nyiranyamibwa Suzana yitabye Imana ku myaka 83, asize umurage ukomeye mu muziki nyarwanda
Umuhanzi Nyiranyamibwa Suzana yitabye Imana ku myaka 83, asize umurage ukomeye mu muziki nyarwanda

Nyiranyamibwa yari azwiho gukoresha impano ye mu kuririmba nk’uburyo bwo kugeza ubutumwa ku Banyarwanda, kubatera imbaraga no kubafasha kuzirikana amateka y’igihugu. Mu bihangano bye, yagarukaga ku rukundo rw’u Rwanda, umuco nyarwanda, agahinda yatewe na Jenoside yakorewe Abatutsi n’ihumure ry’abayirokotse.

Ubuzima bwe n’imyaka yamaze mu buhungiro

Nyiranyamibwa Suzanne yavutse mu 1943, avukira mu muryango w’abana icyenda wakundaga umuziki. Se yari umuririmbyi w’indirimbo z’Imana, na we atangira kuririmba akiri muto, mu makorali y’abana n’urubyiruko.

Ubuzima bwe bwaranzwe n’ibihe bikomeye by’amateka y’u Rwanda. Mu 1973, yahunze igihugu ari kumwe n’umugabo we, bahungira muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, icyo gihe yari izwi nka Zaïre.

Umugabo we yaje kwitaba Imana ari mu buhungiro muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Nyuma y’imyaka igera kuri 16, yimukiye mu Bubiligi, aho yakomeje ibikorwa by’ubuhanzi n’ibyaganishaga ku kubungabunga umuco nyarwanda.

Mu buhungiro, yakomeje gukoresha impano ye mu guharanira ko urukundo rw’igihugu rukomeza guhabwa agaciro, anagira uruhare mu bikorwa byashyigikiraga urugamba rwo kubohora u Rwanda.

Umuziki we mu rugamba rwo kubohora u Rwanda

Urugamba rwo kubohora u Rwanda rwagize uruhare rukomeye mu rugendo rw’ubuhanzi rwa Nyiranyamibwa. Yiyemeje gukoresha impano ye mu gutera ingabo mu bitugu abari ku rugamba, no gushishikariza Abanyarwanda gukunda igihugu no kukirinda.

Mu biganiro yagiranye n’ibitangazamakuru bitandukanye byo mu Rwanda, yagiye agaragaza ko urukundo yakundaga igihugu ari rwo rwamubereye imbarutso yo kuririmba indirimbo zateraga imbaraga abarwaniraga kukibohora.

Mu 1990, Nyiranyamibwa yari mu bashinze Itorero Isamaza mu Bubiligi. Iri torero ryari rigizwe ahanini n’abagore n’inkumi, ryakoraga ibikorwa byo kuririmba no kubyina bigamije kubungabunga umuco nyarwanda, gukusanya ubufasha no gushyigikira urugamba rwo kubohora u Rwanda.

Mu bahanzi bazwi bakoranye na we muri iri torero harimo Jeanne Karigirwa Ruboneka, Anonciata Gatera, Françoise Ruboneka na Anonciata Kayisire.

Uretse uruhare rwe mu bihangano, Nyiranyamibwa yanagize uruhare mu gutoza no kurera abandi bahanzi, abatoza gukunda umuziki no guteza imbere umuco nyarwanda.

Ese Mbaze Nde?, indirimbo yabaye ikimenyabose mu kwibuka Jenoside

Mu ndirimbo zamenyekanishije cyane Nyiranyamibwa Suzana harimo Ese Mbaze Nde?, igihangano gifite umwanya wihariye mu ndirimbo zifasha Abanyarwanda kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Iyi ndirimbo yasohotse mu gihe cy’icyunamo cyo mu 1996. Ubutumwa buyikubiyemo bugaragaza agahinda n’ibikomere Abanyarwanda bari bafite nyuma ya Jenoside, cyane cyane abari barabuze ababo.

Mu magambo yayo, humvikanamo umuntu wabuze abo yabazaga, wibaza aho yerekeza ibibazo bye igihe abo yagombaga kubaza batakiriho.

Iyi ndirimbo yaje gufasha abantu benshi kuzirikana ababo bishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, iba imwe mu bihangano bifitanye isano rikomeye n’ibikorwa byo kwibuka.

Nubwo Ese Mbaze Nde? ari yo imenyerewe cyane mu bikorwa byo kwibuka, Nyiranyamibwa yasize n’izindi ndirimbo zakunzwe n’abakunzi b’umuziki nyarwanda, zirimo Ndavunyisha, Nkumbuye Iwacu, Nimuberwe Bakobwa, Ituze, Telefone, Nyumva Mana, Inkera y’Abahizi, Gira Ubuntu, Ibuka na Uraho Rwanda, n’izindi.

Ibi bihangano byagarukaga ku nsanganyamatsiko zitandukanye, zirimo urukundo rw’igihugu, umuco nyarwanda, ubuzima bwa buri munsi, kwibuka n’ihumure.

Yagarutse gutura mu Rwanda nyuma y’imyaka irenga 40 mu mahanga

Mu Ukuboza 2016, Nyiranyamibwa yagarutse mu Rwanda gutura burundu, nyuma y’imyaka irenga 40 yari amaze mu mahanga no mu buhungiro.

Kugaruka kwe kwamuhaye amahirwe yo kongera kwegera abakunzi b’umuziki nyarwanda, kwitabira ibikorwa by’umuco no gukomeza kugira uruhare mu bikorwa byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi.

Yakomeje kandi kugaragaza ko yifuza ko Itorero Isamaza n’umurage waryo byakomeza kumenyekana no guhererekanywa mu bisekuru bizaza.

Mu myaka yakurikiyeho, yakomeje kugaragara mu bitaramo no mu bikorwa byahurizaga hamwe abahanzi, abakunzi b’umuco n’abaharanira kubungabunga amateka y’u Rwanda.

Mu Kuboza 2025, Nyiranyamibwa yahawe igihembo cy’icyubahiro mu bihembo bya Isango na Muzika Awards, mu rwego rwo gushimira uruhare rwe mu guteza imbere umuziki nyarwanda. Iki gihembo cyagaragaje ko ibikorwa bye byakomeje guhabwa agaciro, nubwo yari amaze imyaka myinshi mu rugendo rw’ubuhanzi.

Umurage Nyiranyamibwa Suzana asize

Urupfu rwa Nyiranyamibwa Suzanne ni igihombo ku muryango we, ku bakunzi b’umuziki nyarwanda no ku gihugu muri rusange.

Asize ibihangano bizakomeza kwibutsa Abanyarwanda amateka banyuzemo, urukundo rw’igihugu n’akamaro ko kubungabunga umuco nyarwanda.

Binyuze mu muziki we, yagaragaje ko ubuhanzi budashobora kugarukira gusa ku gushimisha ababwumva, ahubwo bushobora no kubika amateka, guhumuriza abafite agahinda, gutanga ubutumwa no gusigira ibisekuru bizaza umurage ukomeye.

Indirimbo ze, cyane cyane izigaruka ku rugamba rwo kubohora u Rwanda no kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi, zizakomeza kuba igice cy’ingenzi mu mateka y’umuziki nyarwanda.

Nyiranyamibwa Suzana kandi azibukwa nk’umuhanzi wakoresheje impano ye mu gukunda igihugu no kubungabunga umuco n’amateka by’Abanyarwanda.

Amamariza hano Menyekanisha ibikorwa byawe ku basomyi ba Kinyamateka Advertise here

Ibitekerezo (0)

KM

Ufite konti? Injira

  • Nta gitekerezo kirahaba. Ba uwa mbere utanga igitekerezo.

Izindi nkuru

Byose