DRC: Kiliziya yongeye kugaragaza ko ibiganiro bidaheza bihuza Abanye-Congo ari byo byonyine byakemura ibibazo byugarije igihugu.

Ibi biganiro byabereye I Kinshasa ku wa Gatatu tariki ya 16 Nzeri 2026, biteguwe na Komisiyo y'Ubutabera n'Amahoro mu nama y'Abepiskopi Gatolika muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Kongo, bibanziriza ibiganiro mpaka bizahuza Abanyekongo bose biherutse gutangazwa na Perezida w'iki gihugu Felix Antoine Tchisekedi.

Muri ibi biganiro, impande zitandukanye za politiki zari zihagarariwe na Patrick Muyaya uhagarariye ubutegetsi, Martin Fayulu uhagarariye abatavuga rumwe n’ubutegetsi ndetse na Marie-Ange Mushobekwa wari uhagarariye uruhande rwa Joseph Kabila.

Muri ibi biganiro, impande zitandukanye za politiki zari zihagarariwe na Patrick Muyaya uhagarariye ubutegetsi, Martin Fayulu uhagarariye abatavuga rumwe n’ubutegetsi ndetse na Marie-Ange Mushobekwa wari uhagarariye uruhande rwa Joseph Kabila.

Kuba aba banyapolitiki bafite imyumvire itandukanye baricaye hamwe baganira, byagaragaje uruhare CENCO na ECC bikomeje kugira mu guhuza Abanye-Congo no gushaka inzira y’ibiganiro bya politiki.

Nubwo aba bahagarariye impande zitandukanye bashoboye guhura, ibitekerezo byabo ku miterere y’ibiganiro by’igihugu ntibyahuraga kuri bose. Haracyari impaka ku bazitabira ibiganiro, uburyo bizategurwa ndetse n’ibibazo bizashyirwa ku murongo w’ibizaganirwaho.

Ku ruhande rwa Marie-Ange Mushobekwa, yashimangiye ko hakenewe ibiganiro nyabyo by’igihugu, aho impande zitandukanye z’Abanye-Congo zicarana ku meza amwe. Yanagaragaje ko hakenewe koroshya umwuka wa politiki kugira ngo n’Abanye-Congo baba hanze y’igihugu babashe kugira uruhare muri ibyo biganiro.

Patrick Muyaya, wari uhagarariye ubutegetsi akaba na Minisitiri w’Itangazamakuru n’Itumanaho n’Umuvugizi wa Guverinoma, yagaragaje ko igitekerezo cy’ibiganiro kidakwiye guhita cyangwa, ahubwo ko uburyo byateguwe bushobora gukomeza kunozwa binyuze mu biganiro n’impande zitandukanye.

Martin Fayulu na we yakomeje kugaragaza impungenge ku miterere y’ibiganiro biteganywa n’ubutegetsi, ashingira ku kuba hakenewe uburyo bwatuma impande zitandukanye z’igihugu zigira uruhare mu biganiro.

Mu gihe abo banyapolitiki bagaragazaga ibitekerezo bitandukanye, Umunyamabanga Mukuru wa CENCO, Musenyeri Donatien Nshole, yashimangiye ko ibiganiro bidaheza ari ingenzi mu gushakira umuti ibibazo bikomeye RDC imazemo igihe.

Musenyeri Nshole yavuze ko igihugu gifite ibibazo byinshi birimo intambara, ubuhunzi, ubukene, ubusumbane mu bushobozi bw’abaturage ndetse n’umwuka mubi hagati y’abanyapolitiki.

Yagaragaje ko ibyo bibazo bigira ingaruka ku mibereho n’imibanire y’Abanye-Congo, bityo ko kubishakira ibisubizo bisaba uruhare rwa bose.

Ati “Mu guhangana n’ibi bibazo, nta mahoro arambye ashobora kubakwa hatabayeho uruhare rufatika rw’abantu bose bo mu gihugu. Kudaheza si amagambo gusa, ni ikintu cy’ibanze kugira ngo gahunda z’ibiganiro zigire agaciro, byizerwe kandi bitange umusaruro.”

Musenyeri Nshole yasobanuye ko ibiganiro bigomba kuba umwanya wo kumva ibitekerezo bitandukanye no gushakira hamwe ibisubizo by’ibibazo by’igihugu, aho kuba urubuga rw’uruhande rumwe.

Ibi biganiro byabaye nyuma y’uko Perezida wa RDC, Félix Tshisekedi, asinye iteka ritangiza ku mugaragaro imyiteguro y’ibiganiro by’Abanye-Congo, avuga ko bigamije kubaka ubumwe n’iterambere rirambye ry’igihugu.

Icyakora, uburyo abazitabira ibi biganiro batoranyijwe bwakomeje guteza impaka mu banyapolitiki no mu zindi nzego zigira uruhare mu buzima bw’igihugu.

Bamwe mu banyapolitiki n’abandi bafite uruhare mu biganiro bya politiki banenze ko hari impande zitashyizwe muri gahunda y’ibiganiro, zirimo abahagarariye imitwe yitwaje intwaro irimo AFC/M23 n'indi.

Mu gihe izo mpaka zigikomeje, CENCO na ECC bikomeje gushimangira ko guhuza Abanye-Congo bafite ibitekerezo bitandukanye no kubaha umwanya wo kuganira ari ingenzi mu gushaka ibisubizo birambye ku bibazo by’igihugu.

Ubutumwa bwa Musenyeri Donatien Nshole bukaba bwibanda ku ihame ry’uko ibiganiro bidaheza ari imwe mu nkingi z’ingenzi mu kubaka amahoro, ubwiyunge no kubana neza kw’Abanye-Congo