Abagabo bataye ingo, ubuharike n'umubare munini w'abashaka bakiri bato mu bibazo by'ingutu bibangamiye umuryango ku kirwa cya Nkombo

Ni Weekend y'umuryango yari ifite insanganyamatsiko igiri iti " Sugira Mwana- sugira Mubyeyi -Sugira Muryango." Ikaba yari igamije kwibukiranya imyitwarire ishingiye ku ivanjili idufasha kwirinda indwara no kubungabunga ubuzima imana yaduhaye, kugira imyumvire iboneye ituma ubuzima bw'umwana, ubw'umubyeyi n'ubw'umuryango busugira haba ku mubiri, mu mitekerereze no kuri roho ndetse ikaba yari inagamije kuganira ku bibazo bisa n'ibifite uburemere bwihariye  ku miryango yo ku  Nkombo.

Kuri iki cyumweru, tariki ya 03 Werurwe 2024, ubwo yasozaga iyi wikendi y'umuryango muri paruwasi ya Nkombo, padiri Nsengumuremyi Thaddée uyobora Komisiyo ishinzwe icyenurabushyo ry'umuryango akaba n'umunyamategeko wa diyosezi gatolika ya Cyangugu, yagaragaje ko abagabo bata ingo zabo ari yo ntandaro ya bimwe mu bibazo by'ingutu byibasiye umuryango ku kirwa cya Nkombo, ngo ibi bikaba ari byo byatumye iyi Komisiyo ishinzwe icyenurabushyo ry'umuryango muri diyosezi Gatolika ya Cyangugu n'abafatanyabikorwa bayo bahaguruka bakajya ku Nkombo.

Padiri Nsengumuremyi Thaddée yatangiye avuga ko Ku Nkombo hari ibibazo usanga mu nyito yabyo bisa n'iby'ahandi ariko urebye ubukana bwabyo n'uko byangiza usanga biremereye bitewe n'imitere yayo.

Ati" Niba batubwira ko muri iki kirwa cya Nkombo, mu bagabo icumi, umunani muri bo bataba mu rugo hakaba n'abagenda bakamara umwaka bataragaruka. Twumvise n'ubuhamya bw'abavuga ko umugabo atera inda akagenda akazagaruka umwana yaratangiye ishuri, icyo kibazo ubwacyo kiraremereye. Hari ikibazo cy'ubuharike haba hano ku Nkombo noneho n'abandi bagore bacyurwa hanze ya Nkombo."

Padiri Nsengumuremyi akomeza avuga ko ikibazo cy'abana bashaka bakiri bato bigatuma babyara imbyaro nyinshi aho usanga hari n'ugejeje ku bana 15, abenshi bakaba bafiite abana 10 b'indahekana abo bana ubwo bakarerwa na ba nyina kuko ba se baba bagiye, karerwa na banyina mu ntege nkeye ,mu bukene buba buhari ku Nkombo kandi ngo akenshi ugasanga bamwe mu bagabo baba bagiye umusaruro babona ngo tabwo nibura bawohereza ngo ubashe kuba wafasha ba bagore basize gutunga ingo.

Ati " hari n'ingo nasuye zirimo umukobwa wabyariye kwa nyina, uyu nyina nawe wabyariye iwabo ku bw'amahirwe aza kubona akazu ajya kukaruhiramo none wa mukobwa we nawe yarabyaye, hari impungege ko uyu mwana nawe yagira ibyago byo kuzabyarira kwa nyina. Ni benshi kuko abahari ubu ngubu babyariye iwabo bararenga 300 muri Nkombo gusa. Hari kandi ikibazo cy'abana bata ishuri n"abiga bakagenda basiba ishuri cyane ariko ibi byose bikaba ari inagaruka za bya bibazo byuko umwana atabona se, niba umwana yaravukiye kwa sekuru, niba hari ubwo bukene, umwana utariye, umwana wavukiye muri ibyo bibazo rimwe na rimwe ufite n'ihungabana ntago aziga neza."

Uretse ibi kandi padiri Thaddée avuga ko hari ikindi kibazo kigaragara ku Nkombo kandi gihangayikishije cyane cy'abakobwa benshi babyariye iwabo ndetse n'abana benshi bata ishuri n'abiga bakagenda basiba cyane.

Akomeza avuga ko nyuma yo kubona ko Nkombo ifite umwihariko, Komisiyo ishinzwe icyenurabushyo ry'umuryango itarebereye kuko ku bufatanye n'abafatanyabikorwa bayo aribo UNICEF na RICH bahakoze ubutumwa bwihariye mu rwego rwo kubafasha kumva ko basohoka mu bibazo barimo baramutse bazamuye imyumvire.

Ku ruhande rw'abaturage ba Nkombo bo bavuga ko umugabo waho atungwa n'umurimo w'uburobyi. Muri iki gihe umusaruro w'uburobyi mu kiyaga cya Kivu wagabanutse bityo bituma abenshi barimukiye mu bindi biyaga nka Victoria muri Uganda ndetse abandi bimukira muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo bagerayo abenshi bamarayo igihe kirekire aho hari nk'abamarayo n'imyaka itatu ugasanga uburere bw'ubwana n'ibibazo byo mu rugo byahariwe umugore.

Niyoyita Alexiane wo mu muryangoremezo wa Bugarura, santarari ya Nkombo muri paruwasi ya Nkombo, ahamya ko kuba abagabo benshi bo ku Nkombo bataba hafi y'ingo zabo igihe kirekire bigira ingaruka ku muryango nk'aho uburere bw'abana buhangirikira kuko baba babuze ababyeyi babitaho.

Yagize ati" hari n'ugenda rero agasiga ateye inda, umwana akavuka, ndetse akaba yageza igihe cyo kujya ku ishuri atarabona se wamubyaye. Urumva aza bitinze ugasanga uburere bw'umwana n'ibibazo byo mu rugo byahariwe umugore gusa kandi tuzi ko uburere bw'ababyeyi bombi ari ndasimburwa. Ni ukuvuga ngo rero iyo umwana w'umukobwa abyirutse akabura igitsure cya se aradohoka akikorera ibyo ashaka. Urumva ko aba bakobwa bangana batya bari kubyarira iwabo ni ingaruka zo kutabona ababyeyi babitaho. Murabizi rero ko ababyeyi b'abagore baba bari kurwana n'ibitunga abana, ubwo rero umukobwa iyo ageze mu bwangavu akenera udukoresho nyina atababasha kumubonera bituma ahura n'abamushuka ari yo mpamvu muri kubona muri iki kirwa hari abakobwa benshi babyariye iwabo."

Niyoyita Alexiane akomeza asaba inzego zitandukanye gufasha abagabo bo ku Nkombo guhindura imyumvire bijyanye no gukora imirimo bakumva ko umurimo w'uburobyi atariwo wonyine ushobora gutunga umuntu, bakumva ko hari indi mirimo bashobora gukora ikabatunga.

Yakomeje agira ati" niba agiye mu bwubatsi, niba agiye mu buhinzi azakora ataha mu rugo, icyo gihe azaba yegereye umuryango we, ibibazo biri mu rugo azaba abibona, uburere bw'umwana azaba abubona ku buryo umwana uzatana azashobora ku mu cyaha no ku mugarura ku murongo kuko azaba amubona."

Gatete Jean Marie Vianney umunyamabanga nshingwabikorwa w'urugaga rw'amadini mu kubungabunga ubuzima (RICH) avuga ko ku bufatanye basanzwe bagirana na UNICEF bashoboye gukorana na komisiyo y'umuryango ya diyosezi gatolika ya Cyangugu iminsi itatu ya weekend y'umuryango ifite insanganyamatsiko igiri iti" Sugira mwana- sugira Mubyeyi-sugira Muryango " kugira ngo barebe ko hari umusanzu batanga muri paruwasi ya Nkombo.

Ati" ku Nkombo twahasanze ibibazo byinshi, hari ikibazo cy'abagabo bata ingo zabo, hari ikibazo cy"ubuharike hari n'ikibazo cy'imiryango rwose ibyara abana badafitiye ubushobozi ari naho haza kugaragara ibibazo byo gutanga ubwisungane mu kwivuza bigoranye, abana batabasha kwiga, abana bagaragaza ikibazo cy'imirire mibi no kugwingira. Ibi byose bigatuma tugomba gukangura no kongera gushishikariza abagabo kugaruka mu ngo zabo, kongera kuza kwimakaza ikiganiro mu muryango. Tukongera kubwira abagabo ko ibibazo atari iby'umugore gusa. Ntabwo umugabo agirwa umugabo no guhunga ibibazo byo mu rugo, turashaka rero kubagarura kubakangurira kugaruka mu ngo zabo."