Rwanda: Inzibutso 4 za Jenoside yakorewe Abatutsi na Parike ya Nyungwe zanditswe mu murage w'isi wa UNESCO
Inzibutso enye za Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994 ari zo urwa Kigali ruri ku Gisozi, urwa Nyamata mu karere ka Bugesera,urwa Bisesero mu karere ka Karongi n'urwa Murambi mu karere ka Nyamagabe; hamwe na Parike y'igihugu ya Nyungwe byanditswe mu murage w'isi mu Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Burezi,Ubumenyi n'Umuco(UNESCO).
Inama yinteko rusange ya komite yiga ku murage w'isi yateranye ku nshuro ya 45 i Riyady muri Arabie Saoudite,tariki ya 19 Nzeri 2023 yemeje ko Pariki y'igihugu ya Nyungwe yanditswe ku rutonde rw umurage w'isi wa UNESCO (World Heritage List), naho ku ya 20 Nzeri hemezwa ko inzibutso 4 za Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994 nazo zishyirwa kuri urwo rutonde ku busabe u Rwanda rwari rwasabye mu mwaka w’2019.
Minisitiri w'Ubumwe bw'Abanyarwanda n'inshingano mboneragihugu Dr. Jean Damascène Bizimana wari uhagarariye u Rwanda muri iki gikorwa yavuze ko ari ibyishimo ku Rwanda kuko rwongeye kubaka andi mateka yo kwandikwa mu murage w'isi ku bikorwa binini bibiri. Ahereye ku nzibutso 4 za Jenoside u Rwanda rwasabye ko zakwandikwa mu murage w'isi yagaragaje ko kuba bigezweho hari icyo byongereye ku rugendo rwo kurwanya ihakana n'ipfobya rya Jenoside yakorewe Abatutsi.
Yagize ati"Turabona ko izi nzibutso ari ahantu hakomeje kurwanya abahakana bakanapfobya Jenoside,ndashimira ibihugu byose byadushyigikiye kuri uyu munsi hakaba hafashwe icyemezo cy'amateka akomeye ku Rwanda na Afurika muri rusange. Nibwo bwa mbere Afurika yandikishije urwibutso mu murage w'isi." Yakomeje avuga ko urugendo rw'ubumwe n'ubwiyunge ruzakomeza kandi ko kwandikwa kw'izi nzibutso bizakomeza gutanga icyizere muri urwo rugendo.
Ku kwinjiza Pariki ya Nyungwe mu murage w'isi, Minisitiri Dr. Jean Damascéne BIZIMANA yabwiye itangazamakuru ko kwandikwa mu murage w'isi wa UNESCO biha agaciro n'ishema igihugu ndetse bikaba bituma n'uburyo bwo kurinda iyi parike bugiye kwiyongera na ba mukerarugendo bakiyongera.
Ati" U Rwanda twabonye ahantu ha mbere hashyizwe ku rutonde mpuzamahanga, ni icyemezo cyakiriwe neza kuko gitanga amahirwe yagutse ku gihugu. Kuba igihugu cyarateguye dosiye igaragaza ko iyi pariki isabirwa kwandikwa mu murage w'isi ifite agaciro kari ku rwego mpuzamahanga . Na nyuma haje impuguke bagera aho site iri, barahasura bareba niba ibiteganwa n'amasezerano mpuzamahanga byuzuye',tukaba twishimiye intambwe u Rwanda ruteye.
Urutonde rw'umurage w'isi ni uruhurirane rwa site, ahantu nyaburanga n'ibice byihariye byatoranyijwe na UNESCO nk'ibifite agaciro mpuzamahanga gashingiye ku muco n'amateka. Komite mpuzamahanga y'umurage w'isi ya UNESCO iba igizwe n'ibihugu 21. Niyo yemeza ibigomba kujya ku rutonde rw'umurage w'isi, ikanagenzura imitungo kamere yanditse. Ni nayo ishobora kwemeza ko bisibwa mu gihe biri mu kaga.
Parike ya Nyungwe n'inzibutso 4 za Jenoside yakorwe Abatutsi mu Rwanda byiyongereye ku rutonde rw'ibindi bice n'ahantu bisaga 1,170 biherereye mu bihugu 166 ku isi bibarizwa kuri urwo rutonde.
Ibitekerezo (0)
- Nta gitekerezo kirahaba. Ba uwa mbere utanga igitekerezo.