Umusanzu wa Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro mu bwiyunge hagati y’abakoze Jenoside n’abayirokotse muri paruwasi ya Kansana na Rwamagana
Abakangurambaga ba Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro muri Paruwasi Kansana na Rwamagana za diyosezi ya Kibungo bagaragaza ko gahunda z’ isanamitima, ubumwe n’ubwiyunge iyi komisiyo igeza ku Banyarwanda binyuze mu maparuwasi zitanga umusanzu ufatika mu bumwe n’ubwiyunge hagati y’abakoze icyaha cya Jenoside n’abayirokotse.
Madamu UWIMANA Doroteya, Umukangurambaga wa Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro muri Paruwasi ya Kansana, yatangarije KINYAMATEKA ko gahunda y’isanamitima rishishikariza abakoze icyaha cya Jenoside kwegera abo bahemukiye bakabasaba imbabazi, abahemukiwe nabo bakibutswa guha imbabazi ababahemukiye, igenda itanga umusaruro mwiza. Agatanga ingero za bamwe mu barokotse Jenoside batanze imbabazi ku babahemukiye, bakareka kubishyuza indishyi z’imitungo yangirijwe mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994.
Madamu UWIMANA Doroteya yagize ati “ Hano iwacu abarokotse Jenoside bamaze gutera intambwe nziza mu rugendo rwo kwiyunga no gutanga imbabazi ku babahemukiye mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994. Hari uwatanze imbabazi yaragombaga kwishyurwa imitungo yangirijwe muri Jenoside ifite agaciro kangana na Miliyoni eshatu, arabihagarika; abwira abayangirije ko abababariye.” Ikaba ari intambwe ishimishije yateye iganisha ku bumwe n’ubwiyunge.
Doroteya akomeza agira ati “ Ibi byatumye n’abamuhemukiye mu gihe cya Jenoside babohoka, kuko wasangaga basa n’ababoshywe ku mutima, badashaka kuvuga ibyabo.”Akavuga ko iki gikorwa n’ibindi bigenda bikorwa binyuze muri gahunda z’iyi komisiyo hagamijwe gushishikariza abatuye muri iyi paruwasi ubumwe n’ubwiyunge, gusaba imbabazi no kuzitanga, bigaragaza ko hari intambwe ifatika imaze guterwa mu kunga Abanyarwanda.
Kabera Peter, Umukangurambaga wa Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro muri Paruwasi ya Rwamagana yatangarije KINYAMATEKA ko nyuma y’uko hari abakurikiye inyigisho z’iyi komisiyo, abakoze icyaha cya Jenoside bakemera gusaba imbabazi abo bahemukiye, abahemukiwe nabo bakazitanga; iyi komisiyo yafashije abarokotse Jenoside bafite imibereho iciriritse kubona amatungo yo korora abunganira mu mibereho yabo ya buri munsi, kugira ngo bashobore kuva mu bukene n’ubwigunge.
Kabera Peter yagize ati “Nyuma y’uko abakoze icyaha cya Jenoside n’Abayikorewe bahawe inyigisho na Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro, abakoze Jenoside bagasaba imbabazi abo bahemukiye, abarokotse nabo bakabababarira bariyunze; ubu duharanira kubafasha kunga ubumwe. Mu byo twakoze harimo no gufasha abarokotse Jenoside bafite imibereho iciriritse, tubaha ihene kugira ngo tubashe kubazamura, tubakure mu bwigunge n’ubukene; ubu zarabyaye ziragenda zororoka.”
Kabera Peter avuga ko nk’abakangurambaga ba Komisiyo y’Ubutabera n’Amahoro bakora n’ibindi bikorwa bigamije gufasha abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi kudaheranwa n’ibyababayeho, agatanga urugero rw’uko iyo bateranye cyangwa bari muri gahunda ya noveni, nk’abakangurambaga bakusanya inkunga maze bagategura gahunda yo gusura abarokotse, bakabaganiriza, bakababa hafi ndetse bakanagira imfashanyo babagenera iyo hari iyabonetse.
Padiri Valens NIRAGIRE Umunyamabanga wa Komisiyo y’Abepiskopi Gatolika ishinzwe Ubutabera n’Amahoro mu Rwanda avuga no mu rwego rwo gufasha umuryango nyarwanda kongera kwiyubaka nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, iyi komisiyo ifasha Abanyarwanda baba abarokotse Jenoside n’abayikoze kongera kwiyunga, abahemutse bagasaba imbabazi n’abahemukiwe bagatanga imbabazi; ibi bigakorwa muri gahunda zitandukanye zirimo ibikorwa by’isanamitima, inyigisho n’ibiganiro bishishikariza abantu ubumwe n’ubwiyunge.
Padiri Valens avuga ko na none nka Kiliziya Gatolika, hashyirwaho gahunda y’isengesho; ku wa Gatandatu wa mbere w’Ukwezi kwa Gicurasi hakaba gahunda yo kwibuka ku rwego rwa Kiliziya Gatolika mu Rwanda, uyu munsi ukabanzirizwa na Noveni ni ukuvuga amasengesho y’iminsi icyenda hazirikanywa urugendo rw’ububabare abishwe muri Jenoside banyuzemo, ikanaganisha ku budaheranwa bw’Abanyarwanda.
Padiri Valens yagize ati “ Kwibuka ni igikorwa cyacu twese nk’Abanyarwanda, kandi tukagishishikariza n’abandi bose kugira ngo ntikitwe igikorwa cy’abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi gusa, ahubwo kikaba igikorwa cy’Abanyarwanda muri rusange. Twegera imiryango yabuze ababo: hari ababa bahungabanye, abafite ingorane zitandukanye, tukabashyigikira mu buryo butandukanye. Ndetse dushishikariza n’abakristu ku kwegera, gufasha no gutera inkunga ababuze ababo muri Jenoside yakorewe Abatutsi.”
Akomeza agira ati “Nka Kiliziya dushyiraho n’isengesho, ku wa gatandatu wa mbere w’Ukwezi kwa Gatanu tugira gahunda yo kwibuka ku rwego rwa Kiliziya yo mu Rwanda, uwo munsi ukabanzirizwa n’amasengesho ya Noveni ikorwa mu minsi icyenda mu rwego rwo kuzirikana urwo rugendo rw’ububabare ndetse tunaruganisha ku budaheranwa bw’abanyarwanda. Ayo masengesho tuyakora dusenga, tuzirikana, kandi dufasha n’umuryango nyarwanda mu rugendo rwo kwiyubaka. Dutanga rero n’ibiganiro bitandukanye hirya no hino.”
Padiri Valens NIRAGIRE avuga ko nk’uko urugendo rw’ubumwe n’ubwiyunge ari urugendo rukomeza, iyi komisiyo ikomeza gushishikariza abantu kurugendamo mu bwitonzi, mu bworoherane, mu gusaba imbabazi ku bakoze icyaha cya Jenoside, no kwibutsa abahemukiwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda ko imbabazi zikiza kandi zomora. Akavuga ko kwibuka ari igikorwa kireba umuryango nyarwanda muri rusange, Abanyarwanda bagaharanira kwibuka baniyubaka.
Ibitekerezo (0)
- Nta gitekerezo kirahaba. Ba uwa mbere utanga igitekerezo.