UNHCR yatangaje ko miliyoni z’impunzi n’abavuye mu byabo bashobora kubura ubufasha bw’ibanze
Kugabanuka gukomeye kw’amafaranga atangwa n’abaterankunga bishyira mu kaga uburinzi n’ubufasha bihabwa impunzi n’abaturage bavuye mu byabo. Muri bo harimo ibihumbi by’abahunze intambara muri Sudani bakaba bategereje kwandikwa nk’impunzi muri Tchad.
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Mpunzi (UNHCR), kuri uyu wa 14 Ukwakira 2026, ryatangaje ko abantu miliyoni nyinshi bahunze ibihugu byabo cyangwa ingo zabo bashobora kubura ubufasha bw’ibanze n’uburinzi, nyuma y’uko igabanuka rikomeye ry’amafaranga atangwa n’abaterankunga ritumye rigabanya ibikorwa by’ubutabazi rikorera hirya no hino ku Isi.
Mu kiganiro yagiranye na Vatican News, Sophie Magennis, ukuriye ishami rishinzwe politiki n’ubufasha mu by’amategeko mu biro bya UNHCR bishinzwe ibibazo by’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi i Bruxelles, yagaragaje ko ikibazo cy’amikoro make kimaze gushyira mu kaga ubushobozi bw’iri shami bwo kwita ku bantu bahatiwe kuva mu byabo.
Yagize ati “Ikibabaje ni uko muri UNHCR twabonye amafaranga dufite agabanukaho 24% mu mwaka ushize, kandi iryo ni igabanuka rikomeye cyane.”
Magennis yasobanuye ko UNHCR yabashije kubona hafi miliyari eshatu z’amadolari ya Amerika yo gushyigikira gahunda zayo muri uyu mwaka, ariko ayo mafaranga akaba angana na 35% gusa y’amikoro akenewe kugira ngo ibashe guhangana n’ibikenewe byose byagaragajwe mu bikorwa byayo by’ubutabazi.
Yavuze ko ingaruka z’iri gabanuka zitagarukira gusa ku bushobozi bwa UNHCR bwo gutanga ubufasha, ahubwo zigera no ku bihugu byakira impunzi n’abandi bantu bahunze ingo zabo, kandi na byo akenshi biba bifite ubushobozi buke bwo kwita ku baturage babyo.
Ibihugu bikennye byikorezwa umutwaro wikubye kabiri
Sophie Magennis yavuze ko ibihugu byinshi byakira impunzi ari na bimwe mu bifite ubushobozi buke mu bukungu ku Isi, bityo kugabanuka kw’inkunga bikaba byongera ibibazo bihura na byo.
Yagize ati “Icy’ingenzi tugomba kuzirikana ni uko umubare munini cyane w’abaturage b’Isi bavuye mu byabo n’impunzi bacumbikiwe n’ibihugu bifite amikoro make kurusha ibindi ku Isi.”
Ibi bivuze ko ibyo bihugu bigomba gushaka uburyo bwo kwita ku baturage babyo, ari na ko biha icumbi, uburinzi n’ubundi bufasha abantu bahunga intambara, gutotezwa n’urugomo.
Magennis yasobanuye ko kugabanuka kw’inkunga bigira ingaruka ku mpunzi ubwazo, ariko kandi bikabangamira n’ubushobozi bw’ibihugu byakira izo mpunzi bwo gukomeza kuzitaho.
Ati “Ingaruka zigaragarira haba mu bushobozi bwacu bw’amafaranga yo gufasha impunzi n’abavuye mu byabo aho bari hose, ndetse no mu gufasha ibihugu bibakira.”
Yashimangiye ko inkunga y’amafaranga ari ingenzi kugira ngo ibyo bihugu bikomeze gutanga uburinzi n’ubufasha bukenewe ku bantu bahunze ibibazo bikomeye.
Abantu barenga miliyoni umunani bashobora kubura ubufasha bw’ingenzi
Ibi Magennis yabivuze nyuma y’uko UNHCR isohoye raporo y’impapuro 26 igaragaza ingaruka kugabanya ingengo y’imari bishobora kugira ku iyandikwa ry’impunzi, gahunda zo kurengera abana na serivisi zihabwa abahuye n’ihohoterwa rishingiye ku gitsina.
Iyo raporo igamije gukangurira amahanga kumva uburemere bw’ingaruka ziterwa no kubura amikoro ahagije.
Magennis yongeye kugaragaza ko abantu barenga miliyoni umunani, barimo impunzi n’abaturage bahunze ingo zabo ariko baguma mu bihugu byabo, bari mu kaga ko kubura ubufasha bw’ingenzi.
Yasobanuye ko inyuma y’uyu mubare hari abantu ubuzima bwabo n’uburenganzira bwabo bwo kurengerwa bishingira kuri serivisi zishobora gufatwa nk’izisanzwe, ariko zikaba zidakorwa uko bikwiye igihe amikoro abuze.
Muri izo serivisi harimo kwandikisha impunzi no kuzihesha ibyangombwa byemewe n’amategeko, bifasha kumenya abo ari bo no kugaragaza ko bakeneye uburinzi mpuzamahanga.
Muri Tchad, impunzi ibihumbi 300 zitegereje kwandikwa
Mu kugaragaza uburemere bw’iki kibazo, Magennis yatanze urugero rwa Tchad, igihugu gikomeje kwakira abantu bahunga urugomo n’intambara bikomeje kubera muri Sudani ituranye na cyo.
Yavuze ko muri Tchad hari impunzi zigera ku bihumbi 300 zitegereje kwandikwa ku mugaragaro.
Yasobanuye ko UNHCR ishobora kutabasha kuzikorera icyo gikorwa mu gihe yakomeza kubura amikoro ahagije. Ibi bishobora gutuma abantu bamaze guhunga ingo zabo bongera guhura n’imbogamizi, bitewe n’uko badafite ibyangombwa byemeza ko bakeneye kurengerwa.
Yongeyeho ko ibyo byangombwa bishobora kuzirinda ingaruka zitandukanye, zirimo gufungwa cyangwa gufatirwa mu bikorwa bishobora kuzigiraho ingaruka mbi.
Ati “Ibyo byangombwa bishobora kugabanya ibyago, urugero nko gufungwa n’izindi ngaruka mbi.”
Mu gihe UNHCR igaragaza ko kugabanuka kw’inkunga bishobora gutuma abantu miliyoni nyinshi babura ubufasha bw’ibanze, inyigisho za Kiliziya zigaragaza akamaro ko gushyira imbere ubuzima n’icyubahiro by’abo ibibazo bireba. Kiliziya igahamagarira amahanga n’abaterankunga gukomeza gushyigikira ibikorwa by’ubutabazi, kugira ngo impunzi zibone uburinzi, ibyangombwa byemewe n’amategeko, ubuvuzi, uburezi n’icumbi.
Ibitekerezo (0)
- Nta gitekerezo kirahaba. Ba uwa mbere utanga igitekerezo.