Papa Leo XIV yashyize mu rwego rw’abatagatifu abahire 7 bo ku migabane itandukanye y’isi
Ku cyumweru tariki ya 19 Ukwakira 2025, Umushumba wa Kiliziya gatolika ku isi,Nyirubutungane Papa LEON XIV yashyize mu rwego rw'Abatagatifu abahire ba 7 baturuka mu bice bitandukanye by’isi, barimo abalayiki n’abihayimana bemeye gutanga ubuzima bwabo kubera ukwemera, abamisiyoneri n’abakoze ibikorwa by’urukundo n’ubwitange budasanzwe.
Ibi birori byahuriranye n’Umunsi Mpuzamahanga w’iyogezabutumwa ku isi, urutonde rw’abahire ba 7 bagiye gushyirwa mu rwego rw’abatagatifu baturuka ku migabane 4 y’isi. Ibi bigaragaza uruhare rwa buri mukristu mu kwamamaza ivanjili, ndetse no kugaragaza ko ubusabaniramana bushobora kugaragara mu buryo bwinshi mu buzima bwa buri munsi.
Aba batagatifu bashya 7 baturutse mu bihugu bitandukanye, harimo Venezuela, Armenia, Papua New Guinea, Ecuador n’Ubutaliyani. Bavuga ko buryo bwabo bwo kubaho bwagaragaje ko ubutagatifu bushobora kugerwaho n’umukirisitu uwo ari we wese yaba umulayiki, uwihaye Imana , umuyobozi runaka cyangwa umwigisha w’ijambo ry’Imana.
Abagiye gushyirwa mu rwego rw’abatagatifu harimo:
Akimara guhinduka yahise yirundurira muri Rozari ndetse no kwiyambaza adasiba umubyeyi Bikira Mariya. Yitabye Imana ku ya 05 Ukwakira 1926 afite imyaka 85 y'amavuko. Urugendo rwo kumushyira mu rwego rw' abatagatifu rwatagiye ku ya 28 Gashyantare 1947. Mutagatifu Papa Yohani Pawulo II ni we wamushyize mu rwego rw' Abahire, hari ku ya 26 Ukwakira 1980 amuha izina ry' Intumwa ya Rozari nk’uko tubisanga mu nyandiko ye Lettre Apostolique yitwa Rosarium Virginis Mariae. Ku ya 25 Gashyantare 2025 Papa Fransisko yemejo Umuhire Bartolo Longo azashyirwa mu rwego rw' abatagatifu.
Umuhire Bartolo Longo,yavutse ku ya 10 Gashyantare 1841, yari umuhanga w' umunyamategeko w' Umutaliyani. Mbere yabanje kuba umuhakanamana ndetse bivugwa ko yanabarizwaga mu idini rya Sekibi, nyuma arahinduka aba umukristu.
Mutagatifu Papa Yohani Pawulo II yamushyize mu rwego rw' abahire muri 2001, naho Papa Fransisko yemeza ko ashyirwa mu rwego rw' Abatagatifu. Afatwa nk' uwahowe Imana azize ukwemera kwe.
Uwa kabiri ni Umuhire Ignatius Choukrallah Maloyan ni Umunyarumeniya yavutse mu 1869 apfa mu 1915 yari Arikiyepiskopi wa Mardin mu idini ry'Abanyarumeniya ryemewe na Kiliziya Gatolika. Ubwo Abayislamu b'Abaturuki barimburaga Abanyarumeniya, mubo bishe harimo Ignatius Choukrallah Maloyan, wishwe kubera ko yanze kureka ukwemera, yatanze ubuzima bwe nk’umuhamya wa Kristu.
Uwa gatatu ni Umuhire Peter To Rot, umulayiki akaba yari umukateshiste wo mu gihugu cya Papua New Guinea giherukwa gusurwa na Papa Fransisiko, Yavukiye mu gihugu cya Papua New Guinea mu 1912 yitabye Imana mu 1945 yishwe n' ingabo z' Abayapani zari zarigaruriye iguhugu cyabo. Yabaye umwigisha w’ukwemera (umukateshiste) mu gihe cy’Intambara ya Kabiri y’Isi. Yafashije abakirisitu gukomeza ukwemera mu gihe cy’ubutegetsi bw’Abayapani, nyuma yishwe azira ukwemera kwe,
Mbere y'uko Umusaseridoti bari bafite mu mudugudu w'iwabo ajyanwa n' ingabo z' Abayapani, Peter To Rot wari umukateshiste, uwo Mupadiri yaramubwiye ati: Ngaho rero sigara ufasha aba bantu kugira ngo nawe batazakwibagirwa imbere y' Imana.
Mu 1945 nibwo yishwe urw' ingusho n' Abayapani, afatwa nk' uwahowe Imana. Yashyizwe mu rwego rw' abahire ku ya 17 Mutarama 1995. Niwe Mutagatifu wa mbere iki gihugu cya Papua New Guinea kigize.
Uwa Kane ni umuhire José Gregorio Hernández Cisneros (Venezuela, 1864–1919) Umuganga w’umunyabwenge wakundaga cyane abakene, ni Umunyavenezuela akaba yari umuganga, bamwita umuganga w' Abakene yari yarahisemo gukorera rubanda atitaye ku nyungu ze bwite. Yavutse ku ya 26 Ukwakira 1864. Yize ubuganga mu gihugu cye cya Venezuela nyuma akomereza amashuri ye i Paris mu Bufaransa.
Yapfuye azize impanuka ubwo yajyaga gufasha umurwayi. Ni umwe mu batagatifu ba mbere b’Abavenezuwela.Bavuga ko igihe kimwe ubwo yari avuye kuzana imiti ngo avure umukecuru w’umukene wari urembye cyane, imodoka yamugonze, ajyanwa kwa muganga ariko ahita yitaba Imana. Yashyizwe mu rwego rw' Abahire na Papa Fransisko ku ya 30 Mata 2021.
Uwa Gatanu ni umubikira Maria Troncatti. Avuka mu gihugu cy’u Butaliyani ni uwo mu muryango w'Abasaleziyani. Yamaze imyaka isaga 50 ari umumisiyoneri mu ishyamba ry' inzitane rya Amazoni mu gice cya Equateur yigisha ubutumwa bwiza abaturage gakondo bo mu bwoko bw’aba Shuar. Yakoraga umurimo w’ubuvuzi, ubwigisha no kunga abashyamiranye mu muryango w’aba Shuar.Yitwaga “Madrecita” (Mama wacu muto) kubera urukundo rwe rw’ikirenga.
Uretse kuba umukateshiste mwiza, uyu mubikira yavuraga abantu ibikomere, akavura amenyo, yagororaga ingingo ndetse n'ibindi. Yitabye Imana ku ya 25 Kanama 1969 afite imyaka 86, yaguye mu mpanuka y' indege. Yashyizwe mu rwego rw' abahire na Papa Benedigito XVI muri 2012.
Yashyizwe mu rwego rw' abahire na Papa Fransisko muri 2018. Niwe mubikira wa mbere ubaye umutagatifu mu gihugu cya Venezuela.
Uwa Gatandatu ni umubikira Carmen Elena Rendiles Martínez, yavukiye I Caracas muri Venezuela mu 1903 yitabye Imana mu mwaka w’1977, yahuye n' ibyago acika akaboko akiri muto bamuha insimburangingo yako ari nayo yagumanye ubuzima bwe bwose. Yashinze Umuryango w’Ababikira b’Abagaragu ba Yezu” (Servants of Jesus). Yabaye icyitegererezo cy’umurava n’urukundo, arangwa no guharanira ukwemera n’impuhwe. Mu 1918 yashatse kwiha Imana ariko kubera amagara ye macye ntibyakunda.
Uwa Karindwi ni umubikira Vincenza Maria Poloni, yavutse mu 1802 mu Butaliyani, yashinze umuryango witwa Congregation of the Sisters of Mercy of Verona ukaba wita ku bacyene, abarwayi n' abageze mu zabukuru. Yafashije abakene, abarwayi n’abasheshe akanguhe, by’umwihariko mu bihe by’icyorezo cya kolera mu 1836. Yari azwiho umutima w’impuhwe no kubabarira. Yitabye Imana ku ya 11 Ugushyingo 1855, yashyizwe mu rwego rw' abahire mu 2008.
Papa Leo XIV yavuze ko aba batagatifu bashya ari “ibimenyetso by’icyizere” ku bantu b’iki gihe, yibukije ko ubutagatifu atari iby’abantu b’inyuma y’isi gusa, ahubwo ari urugendo rw’abantu b’intwari bagize ukwemera guhamye n’urukundo.”
Akomeza avuga ko igihe cyose hari abari abantu bari mu buzima bugoye, hakenewe abakristu bamenya kwitaba ijwi ry’amarira n’umubabaro ribatabaza, bagasubiza mu rukundo.
Aba batagatifu bashya batangajwe mu gihe Kiliziya ku isi iri kwitegura guhimbaza Yubile y’imyaka 2025 y’ugucungurwa kwa muntu ikaba iri mu mwaka w’Impuhwe bigashimangira ko ubutumwa bwo gukunda no kwitangira abandi ari inkingi y’ukwemera.
Ibitekerezo (0)
- Nta gitekerezo kirahaba. Ba uwa mbere utanga igitekerezo.