Komisiyo y'Ubutabera n'Amahoro irasaba ko umuco w'amahoro wagirwa Isomo mu mashuri

Mu butumwa yageneye Abakirisitu mu Kwibuka ku nshuro ya 31 Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994, bagira bati"Ni byiza ko umuco w’ubwitange ndetse n’umuco w’amahoro wagirwa inyigisho (curriculum) mu mashuri kugira ngo abato babyiruka bakurane indangagaciro z’amahoro, ubunyangamugayo no kwitangira abandi."

Mu kiganiro Padiri Valens NIRAGIRE, Umunyamabanga Mukuru wa Komisiyo y'Abepiskopi y'Ubutabera n'Amahoro yagiranye na Kinyamateka yagarutse ku mpamvu y'iki cyifuzo.

Ati"Dukurikije amateka yacu, ubona ko urubyiruko rwinshi rwashowe mu bikorwa byo Kwica no gusahura mu gihe cya Jenoside yakorewe abatutsi mu 1994. Ningombwa rero ko rwitabwaho rugategurwa kugira ngo rugire ubushobozi bwo kwima amatwi abarukoresha ibibi."

Akomeza avuga ko aya masomo y'umuco w'amahoro yafasha umuryango nyarwanda gukira amakimbirane ya hato na hato, bihereye ndetse no ku mashuri kugera mu ngo no ku gihugu muri rusange.

Padiri Valens akomeza avuga ko bikwiye ko urubyiruko ruhabwa uburere bwiza, rugatozwa indangagaciro z'ubumuntu, amahoro n'ubuvandimwe, mu rwego rwo kubaka ejo hazaza hazira amacakubiri n'ubugizi bwa nabi.

Umuyobozi w'Urwunge rw'amashuri rwa Nduba TSS, Nizeyimana Edouard aganira na Kinyamateka, yagaragaje ko inyigisho ku muco w'amahoro zagira uruhare mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, muri iki gihe igenda igaragara no mu bato.

Ati"Byafasha kugira umunyeshuri ufite uburere bwuzuye, kugira amashuri arangwamo umutekano, tukagira umwana ufite indangagaciro z'umuntu muzima ukunda amahoro, akanga ikibi kandi agaharanira kukirwanya ndetse akagira n'indangagaciro zo kwiyemeza icyo ahindura mu muryango nyarwanda."

Ati"Hari abakeka ko kugira ubumuntu, kubana neza mu mahoro, ari ibintu bivukanwa cyangwa byikora!Iyo mico myiza yose irigwa kandi iratozwa."

Padiri Fidele Dushimimana, Umuyobozi wa Kaminuza Gatolika ya Kabgayi (ICK), akaba n'umushakashatsi ku mikurirre y'umwana, ashingiye ku bikorwa by'urugomo ndengakamere birimo ingengabitekerezo ya Jenoside n'ubwicanyi mu bana n'urubyiruko yagaragaje ko kuba umunyamahoro bitikora ahubwo byigwa.

Yatanze urugero rw'uwigeze kuvuga ko abashaka intambara, bategura urubyiruko barutoza intambara, naho abashaka amahoro birengagije abakiri bato n'urubyiruko kuko batamenye kubategura babatoza umuco w'amahoro.

Padiri Dushimimana akomeza avuga ko mu kubaka umuryango nyarwanda no kuwuhindura mwiza haba muri iki gihe no mu gihe kizaza, uburyo buhamye kandi burambye ari ukwita ku burezi n'uburere bw'abana kuva bakiri bato, kandi bigahera mu mashuri kuko ari hamwe mu hantu heza ho gutoreza abana umuco w'amahoro no kubana neza.

Padiri Valens avuga ko aya masomo yagira uruhare mu kubaka amahoro arambye mu Rwanda no muri aka karere k'ibiyaga bigari gakomeje kuba indiri y'ubugizi bwa nabi n'umutekano muke.

Ati"Gutozwa umuco w'Amahoro byafasha urubyiruko gushungura ibyo rwumva n'ibyo rubona bakamenya guhitamo ibyubaka aho kwitabire ibisenya."

Umuyobozi mukuru w'Ishami ry'Integanyanyigisho n'Imfashanyigisho mu rwego rw'Igihugu rushinzwe Uburezi bw'ibanze [REB], Madamu Murungi Joan, aganira na Kinyamateka yagaragaje ko REB yateganyije mu mashuri yose inyigisho zijyanye no kubaka umuco w'amahoro.

Mu byo Komisiyo y'Abepiskopi y'ubutabera n'Amahoro isaba ko byashyirwa mu Nteganyanyigisho yo kubaka amahoro harimo:uburyo bwo kwirinda amakimbirane no kuyakemura, gusobanukirwa n'umuco w'amahoro n'uko wubakwa, kumenya ibyangiza umuco w'amahoro bikangiza umubano mwiza mu bantu n'ibindi.

Ati"Mu nteganyanyigisho z'amasomo mbonezamubano, iyobokamana n'indimi hashyizwemo ibyigwa byerekeye umuco w'amahoro n'ubwitange kuko ari ingenzi cyane mu gutegura umunyarwanda urangwa n'indangagaciro zo kwiyubaha, kubaha abandi, kwirinda ikibi no kwimakaza umuco wamahoro nimibanire myiza nabandi, Ikindi abana biga indagagaciro z'umuco nyarwanda na kirazira zizishamikiyeho."

Muri gahunda y'uburezi gatolika yiswe "Igihango cya Papa cy'Uburezi", hagaragaramo ingingo yo kubaka uburezi bwubaka amahoro n'umubano mwiza mu bantu kuko kugera ubu hirya no hino ku isi abantu bakomeje kuganzwa n'inabi, urwango, ivangura, amakimbirane n'ubugizi bwa nabi bw'amoko yose nyamara barize amashuri ndetse bamwe barize menshi.

By'umwihariko mu Rwanda, amasomo y'umuco w'amahoro akaba yaba igisubizo kirambye mu komora abanyarwanda ibikomere by'amateka no gutegurira igihugu kurangwa n'amahoro arambye.